Sen. Raffy Tulfo, napa-wow sa sagot ng witness — GMA News

[0:02] Madam Witness, ayon sa COA Circular 2015-01, pagdating sa disbursement ng confidential fund, ang authorized lang dapat talaga yung head ng agency or yung designated person ng agency na yon. [0:20] You agree? And in this case, ang SDO is Edward Farda. Alam na natin, kanina pa natin pag-usapan. Correct? [0:28] Yes, sir. [0:29] Now, anong mga dokumentong isinamiti sa Land Bank, DepEd Land Bank, para magpapatunay na in fact talagang si Edward Farda ang designated SDO? [0:40] Wala po. [0:42] Wala? [0:42] Wala po. [0:43] Ano yung sabihing wala? So, walang dokumentong isinamiti na dinedesignate si Farda ng head ng agency na yon para sabihin, ito ang SDO. Ito yung maging katansaksyon nyo? Wala? [0:56] Wala po. [0:56] Laway lang? [1:00] Nagpunta po doon si Mr. Farda na siya yung payee at nagpresent po siya ng identification. [1:07] Of course, pero dapat meron siyang dokumento, pinipresent, na siya ang dinedesignate ng head ng agency na yon bilang SDO. Right? [1:15] Wala po silang nagpresent sa amin. [1:17] Wala. And then you honor it, face value, nagpakita lang siya ng dokumento, ako si Farda, at ako yung designated SDO, just like that. And you said, okay. [1:26] Yes, sir. [1:27] Wow. No. Under the COA circular, it should only be the head of that agency, who happens to be the BP. Or kung ayon ni BP, magde-designate siya ng tao na maging SDO niya at meron siyang dokumento pipirman para ini-endorse niyang SDO na yon. [1:46] Who happens to be Farda? And you said, wala. [1:48] So, sinabi ni Farda, hello, ako si Farda, akong designated na SDO ng DepEd, and agad-agad pininiwalaan niyo. [1:57] During the first encashment, na-mention po ni Ma'am Sonia na mag-e-encass si Mr. Farda, pero para hindi naman niya na-mention na SDO. [2:07] No, ma'am. Ang ibig sabihin, dapat someone should have endorsed Farda as the SDO for the DepEd. Sabi mo, wala. So, pumunta lang si Farda doon, nagpresent, presenta yung sarili niya, sinabi niya, akong SDO ng DepEd. [2:19] And then sabi niya, okay, sige. So, hindi kayo sumunod doon sa pata kanan ng co-circular? [2:27] Wala pong na-i-present sa amin, sir. [2:29] Wala. Okay. So, paano niyo malaman kung si Farda talagang authorized na mag-withdraw, magkipag-transact ng limpak-limpak na salapi sa Land Bank DepEd? [2:42] As pay, as pay of the cheque, in honor na po namin yon. [2:46] As pay of the cheque. So, sino ang tumatawag sa inyo para sabihin na si Farda pupunta dyan at mag-withdraw ng such and such amount of money day before, two days before? [2:55] Si Ms. Sonia Deleon po. [2:57] Sino po si Sonia Deleon? [2:58] Siya po ang head ng cash division ng DepEd. [3:03] Okay. Siya yung kilala niyong head cash division ng DepEd. [3:06] Pero, you know what? [3:08] Nagtataka pa rin ako na wala kayong hawak na dokumento na nagsasabing si Farda, ang designated SDO, coming from the head of that agency, na firmado. [3:22] So, wala. [3:24] Wala, sir. [3:26] Thank you, Madam. [3:28] Your Honor. [3:29] Thank you, Senator Judge Rafi. [3:33] Actually, the Chair would like to make a brief interjection. [3:38] The pay of the cheque is Farda. [3:42] Correct, ma'am? [3:42] Yes, sir. [3:43] So, kung sino, kung kanino nakapangalan yung cheque, doon yung ibibigay? [3:48] Yes. [3:48] Yung cash o kapalit yung cheque? [3:51] Kung SDO man siya o hindi. [3:53] Pero sa ngayon sa COA Circular, SDO lamang ang pwedeng pangalanan ng mga ganyan cheque. [3:58] Hindi nyo na po alam yung bagay niyan. [4:00] Nag-anil lang po kami sa pagin ng cheque, sir. [4:02] Kung kaninong pangalan yung nakalagay doon, yun po ang sinusunod lang nyo. [4:05] Yes, Representative Chua. [4:08] Yes, Your Honor. [4:09] Thank you, Your Honor. [4:10] Your Honor, the witness has no knowledge as to the designation of Mr. Pajarda and as to the purpose of the fund, Your Honor. [4:22] As to being SDO, yes. [4:23] I believe you will be presenting another witness for that. [4:26] Yes, we are going to present another witness for that, Your Honor. [4:29] Thank you, Your Honor. [4:30] Julie noted. [4:30] Senator Judge Aquino is recognized. [4:32] You may proceed, sir. [4:33] When you're ready, you have two minutes. [4:34] Yes. [4:34] Before my line of questioning, gusto ko lang po ang klaruhin rin po, Ma'am. [4:39] Alam nyo po ba na para sa confidential funds yung pondong yan? [4:43] Hindi rin po, di ba? [4:44] And you're not required to ask? [4:46] Yes. [4:47] Hindi rin kayo kayo nagtatanong talaga? [4:49] Yes. [4:49] Okay. [4:51] Pinag-uusapan po kasi yung covered, suspicious, pati yung salitang unusual. [4:58] Sa inyo pong pagkakaalam bilang isang bank manager, [5:01] Ano po bang pinagkaya ba ng covered transaction, suspicious transaction? [5:06] Covered transaction po is automatic po yung inire-report sa AMLC. [5:14] May system po ang land bank na ang mga transactions ng banko na in excess of 500,000 ay automatic na naka-report. [5:24] Ang suspicious transaction naman po ay pagka mayroong kaming nakita kaya malaking amount, kaya madiit, basta parang doubtful yung transactions, kailangan po namin i-reporta sa STR. [5:41] Okay, so, yung covered transaction po, tama po ba na walang human intervention ito? [5:47] Sa sistema po ito? [5:49] The STR? [5:50] Sa covered transactions? [5:51] Covered transactions. [5:51] May human intervention po ba ito? [5:53] Wala pong human intervention. [5:55] System po yan. [5:56] Ano po ito? [5:57] Papasok o palabas o encashment o basta kahit anong above 500,000? [6:01] Yes, sir. [6:02] Kahit na ano po, in excess of 500,000 ay naka-report po siya. [6:06] Okay, so we can safely assume that this transaction was covered. Well, you don't want to deduce that, no? Ayon niyo pong sabihin. [6:15] Yes. [6:16] Yung suspicious, sino po ang nag-determine na suspicious ang isang transaction? Who determines that? [6:24] Sa amin po, sa branch, pagka po may napansin kami, ako po ang nagre-report niyan din. [6:33] Kayo po, wala hong ibang pwedeng mag-report or ang branch manager lang po yung pwedeng mag-report? [6:37] Ah, ako kasi yung bali nagre-report, ako yung nagsasign ng report. [6:45] Okay, so ito po, tinong ko rin po ito kanina dun sa manager ng land bank, pero nais ko lang po marinig rin po sa inyo. [6:54] Nagkaroon po ba ng suspicious reporting ng transaction ito sa AMLA? [7:02] Hindi po kami pwedeng mag-devulge ng any information regarding sa reporting po ng STR, sir. [7:07] And nasa batas naman po yan na hindi po kayo pwedeng mag-divulge. [7:11] Yes. [7:12] Yung sinabi niyo po kaninang unusual, iba po yun sa suspicious? [7:17] Iba po. [7:18] Okay, can you help me understand ano po yung pinagkaiba ng unusual at suspicious sa inyo pong perspektiba? [7:26] Unusual meaning kakaiba lang yung transaction, pero not necessary suspicious. [7:31] Yung suspicious po, tama po ba may eksaktong depinisyon yan sa mga batas natin? [7:38] Yung unusual po ay inyo lang pong pakiwari? [7:41] Yes, sir. [7:42] Okay. [7:43] And kayo po bilang branch manager, ayaw niyo pong sabihin kung ni-report niyo po ito, [7:49] pero sa inyo pong karanasan, lahat pong na nakikitaan yung hindi pang karaniwan, [7:54] ni-report niyo po ba sa AMLA? [7:57] Not particularly this case, but in general? [7:59] Hindi naman po. Hindi lahat ng mga unusual transaction ay nire-report namin as suspicious. [8:07] Alright. Maraming salamat, Mr. Chairman. [8:11] Senator Judge Ehercita is recognized for his interjections. [8:14] If you may proceed, sir, when you're ready, you have two minutes. [8:17] Yes, sir. Thank you, Mr. Providing Judge. [8:19] Just a clarification. [8:21] Ma'am, kanina po, nakikinig po ako, no? [8:24] Ang nabanggit niyo, sabi niyo nga, na ilang beses sabi niyo, unusual po yung 37.5. [8:29] Madalas, the transaction sa inyo pong branch ay nag-average at 10 to 20 milyon. [8:36] Tama ho ba? [8:37] Ang aking pagkakarinig. [8:38] Mga alas 10 milyon. [8:40] So sa isang karaniwang araw, ano po yung, sa inyo pong experience, [8:46] ano po yung pinakamalaking halaga ng cash na inyo pong nailabas? [8:49] So inyong sangay, para po sa isang client in this case, ito pong ahensya na ang deped po. [8:57] Ano po yung pinakamalaking amount? [8:58] Ito na po yung pinakamalaki, dahil sabi niyo kanina ay unusual. [9:03] Ah, nakamalaki pong amount na nailabas nga po ay yung na in-cash is yung 37.5. [9:11] Ito na po. [9:12] So ito yung nagsimula noong kailan po ito nagsimula, yung ganitong withdrawals. [9:17] Yung ganitong kalaking amount. [9:18] Anong pong February, sir? [9:22] Ito na na po. [9:23] Last question, Mr. Presiding Officer. [9:26] Nangyayari po pa ba itong ganitong kalaking amount, ganito kalaking halaga na withdrawal sa ngayon? [9:36] Do you know my time, wala na po yung. [9:38] Yun lang pong tatlong yun. [9:40] Tatlong lang. [9:40] Well, hindi na po nasundan. [9:42] Wala na po. [9:43] That's all. Thank you. [9:44] Thank you, Senator Judge Jajercito. [9:46] If there are no other Senator Judges who wishes to make interventions, [9:50] Chair would like to make a few. [9:51] Ms. Camposano, ma'am, tama po bang translation ito? [9:58] Unusual sa Tagalog kakaiba? [10:01] Yes, Your Honor. [10:02] Suspicious, tama po ba kaduda-duda? [10:04] Yes, Your Honor. [10:06] Sangayon sa AMLAC, yung kaduda-duda dapat i-report, pero yung kakaiba hindi kailangan i-report. [10:14] Yes, Your Honor. [10:15] Tama po. [10:15] Sabi niyo po kasi kanina, yung unusual hindi kailangan i-report, pero yung suspicious kailangan i-report. [10:23] Sangayon sa batas. [10:24] Hindi ko po sinasabing suspicious ito. [10:26] Sinasabi ko lang yun yung sinasabi ng batas. [10:28] Yes, Sir. [10:29] Ang suspicious transaction po ay kailangan nating i-report sa STR, sa AMLC. [10:36] And yung unusual, kung unusual lang naman siya, but wala namang pong suspicious dun sa transaction, [10:44] hindi po siya kailangan i-report. [10:45] Isang na lang po katanungan, curious lang po ako. [10:49] Sabi niyo po, para pangalagaan ang kaligtasan ng inyong empleyado, [10:53] hindi pwedeng ihatid ng sino mang empleyado ng bangko yung pinagbigyan ng pera, [10:59] gano'ng kalito, gano'ng kalaki, dahil kapag kahawak niya na yun, kanya na yun. [11:04] Tama po ba? [11:04] Opo. [11:06] Ibig sabihin po ba nun, pag na-withdraw na yung pera at hawak nun ng depositor yung pera, [11:11] pag may nang hold-up ng bangko, matapos niyang mahawakan yung pera, [11:16] saan po yung mawawalan, di na kayo? [11:18] Gano'n po ba yan? [11:21] Hindi. [11:22] Sa praktikalang usapan. [11:24] Gayun din, paglabas niya ng bangko niyo, na-hold up siya dun, hawak niya na eh. [11:29] Wala na kayong pakialam, di ba? [11:30] Kaya kayo may polisiyang gano'n na bawal magatid. [11:33] Dahil nga, pag hawak na niya, kanya na yun. [11:35] Opo. [11:37] Kanya na yun, pananagutan niya na yun, wala na kayong pakialam. [11:40] Ano man na mangyari dun? [11:41] Yes, Your Honor. [11:42] Mawala man yun, nakawin man yun, hold up in man yun, labas na kayo nun. [11:46] Yes, Your Honor. [11:47] That would be all. [11:48] Kanya na yun, pananagutan niya na yun.